تنها منارجنبان تمام خشتی دنیا
تنها منارجنبان تمام خشتی دنیا

 

خرانق، بخشی است در فاصله 65 کیلومتری شهرستان اردکان و در مسیر طریق‎الرضا که صاحب یکی از دیدنی‌ترین بناهای ایران است. منارجنبان خرانق تنها منارجنبان تمام خشتی دنیا است که شاید اگر در جایی دیگر از ایران بود، روزانه هزاران نفر از دوستداران میراث کهن ایران برای دیدن آن راهی یزد می شدند.
 
منارجنبان خرانق با نوع معماری خارق‌العاده خود که با زور دست به حرکت در می‌آید، یکی از دیدنی‌ترین منارجنبان‌های دنیا است که روی آن هیچ کاشی کاری به چشم نمی‌خورد و پیکره آن تمام خشتی است. قدمت بنای اولیه بنای این منارجنبان به ساسانیان می‌رسد.

 

  این منارجنبان 3 طبقه بوده و در ضلع شمالی مسجد جامع خرانق بر پا شده که قدمت آن از خود مسجد بیشتر است. این منارجنبان دو راه‌ پله مجزا برای بالا و پایین آمدن دارد و نکته جالب این است که جنبیدن این منارجنبان به وضوح قابل دیدن است. از این مناره که مرتفع‌ترین بنای منطقه است، در قدیم به عنوان فانوس خانه و برج دیده‌بانی استفاده می‌شد. منارجنبان خرانق ارتفاع 15 متری از بام مسجد دارد که از نقاط مختلف منطقه می‌‌توان آن را تماشا کرد. در گذشته قسمت بالایی این مناره، ساختاری چوبی داشته که بر اثر زلزله و وزش باد کج شده است و اهالی از بیم افتادن آن را بریده و پایین آورده‌اند.

  منارجنبان خرانق یک راه پله حلزونی دارد که شامل دو ردیف پله برای رفت و برگشت است و نظیر آن در یکی از مناره‌های مسجد جامع یزد به کار گرفته شده است. عرض پلکان‌های داخل آن در قسمت پایین 60 تا 70 سانتی‌متر است و در قسمت بالا به 40 تا 50 سانتی‌متر می‌رسد.


چرا مناره می‌لرزد؟
به کاربردن آجرهایی با ویژگی‌های خاص که ضریب ارتجاعی بالاتری نسبت به آجرهای به کار رفته در بخش‌های دیگر دارد باعث لرزیدن منارجنبان‌ها می‌شود. گفته می‌شود که تقریباً همه مناره‌ها این خاصیت را دارند اما شاید کوتاهتر بودن منارجنبان‌ها سبب تکان خوردن کل بنا می‌شود.

 به جز منارجنبان معروف اصفهان و منارجنبان خرانق، مناره‌های جنبان دیگری هم وجود دارند. مثلاً مناره مسجد اشترجان در 40 کیلومتری غرب اصفهان که قسمت اعظم آن تخریب شده یا یکی از مناره‌های مسجد حضرت علی (ع ) در بصره که بنا به نظر ابن بطوطه، سیاح معروف مراکشی در قرن هشتم قمری، تکان می‌خورده و از این جهت ارزش مسجد را برای زائرین دوچندان کرده است.

captcha