نیکی به والدین
نیکی به والدین
احترام به والدین در قرآن با خطاب های گوناگون وارد شده و به مقام و منزلت عظیم آنان و نقش و موقعیت خطیر آنها اشاره بسیاری شده است.

احترام به والدین در قرآن با خطاب های گوناگون وارد شده و به مقام و منزلت عظیم آنان و نقش و موقعیت خطیر آنها اشاره بسیاری شده است. البته این دستور نه تنها شامل والدین مسلمان می شود، بلکه آیات قرآن احسان و نیکی به پدر و مادر غیر مسلمان را نیز در برمی گیرد و البته در دستورات انبیای پیشین نیز بر این مطلب تأکید شده است.در این نوشتار ما فقط به بعضی نکات که نشان‌دهنده اهمیت احسان به پدر و مادر است (با استناد به آیات قرآن) اشاره می کنیم:

 

۱ -نیکی به پدر و مادر در کنار توحید: «لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللَّهَ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً»، «وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لاتُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً» و «وَ قَضی رَبُّکَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِیَّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً» از این آیات معلوم می شود که عقوق والدین بعد از شرک به خدا در شمار بزرگترین گناهان و یا خود این از بزرگترین آنهاست و از آن طرف هم معلوم می شود که واجب ترین واجب ها احسان به پدر و مادر است.

 

۲- احترام انبیا نسبت به پدر و مادرشان: از بعضی آیات این درس مهم را از انبیاء می آموزیم، خداوند در مورد یحیی ـ علیه السلام ـ می فرماید: «وَ بَرًّا بِوالِدَیْهِ» و در مورد عیسی می فرماید: «وَ بَرًّا بِوالِدَتِی وَ لَمْ یَجْعَلْنِی جَبَّاراً شَقِیًّا» و «خداوند مرا نسبت به مادرم نیکوکار قرار داده و جبار و شقی قرار نداده است.»

 

۳- سفارش به همه انسانها نسبت به تمام والدین: در آیات قرآن به انسان ها سفارش شده است که نسبت به پدر و مادر احترام و احسان کنند و نگفته است که ای مسلمان ها به پدر و مادر خود احترام کنید «وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حُسْناً» و از طرف مادران و پدران هم احترام آنها اختصاصی به والدین مسلمان ندارد بلکه هر کس که پدر و مادر است باید مورد احترام فرزندان قرار گیرد چون در آیات سخن از «والدین» است بدون هیچ قیدی به ایمان و اسلام.

 

۴- شکر والدین هم ردیف شکر خدا: «أَنِ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ» (به او توصیه کردم) که برای من و پدر و مادرش شکر به جا آور» همان‌طور که ملاحظه می شود در این آیه خداوند و شکر والدین در یک ردیف قرار گرفته اند، لذا امام رضا ـ علیه السلام ـ می فرمایند: «خدا امر فرموده به شکرگزاری از خودش و برای والدین، پس اگر کسی والدین را شکر نکند خدا را هم نمی کند.»

 

۵- تواضع و فروتنی نسبت به آنها آشکار باشد: آیه «وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَهِ» در رابطه با تواضع و فروتنی نسبت به پدر و مادر است. جناح به معنای پر و بال گستران است که کنایه از مبالغه در تواضع و خضوع زیانی و عملی است مثل جوجه ای که بال و پر خود را باز می کند تا مهر و محبت مادر را تحریک کند و او را به فراهم ساختن غذا وادار سازد از این که در این آیه جناح مقید به «ذُل» شده استفاده می شود که انسان باید در معاشرت و گفت وگو با پدر و مادرش طوری رفتار کند که پدر و مادر تواضع و خضوع او را احساس کنند و بفهمند که او خود را در برابر آنها خوار می کند و نسبت به ایشان محبت و مهر دارد.

 

نتیجه احترام به والدین

خداوند در سوره اسراء بعد از آنکه دستور می دهد که نسبت به پدر و مادر نیکی و احترام و خضوع داشته باشید می فرماید: «رَّبُّکُمْ أَعْلَمُ بِمَا فِی نُفُوسِکُمْ إِن تَکُونُواْ صَلِحِینَ فَإِنَّهُ کَانَ لِلْأَوَّ بِینَ غَفُوراً »(اسراء/ ۲۵) «خدا به آنچه در دلهای شماست از خود شما آگاهتر است اگر همانا در دل اندیشه صلاح دارید خدا هرکه را با نیت پاک به درگاه او تضرع و توبه کند البته خواهد بخشید.»

 

نتیجه بی حرمتی به والدین

«وَ الَّذِی قَالَ لِوَلِدَیْهِ أُفٍ لَّکُمَا أَ تَعِدَانِنی أَنْ أُخْرَجَ وَ قَدْ خَلَتِ الْقُرُونُ مِن قَبْلی وَ هُمَا یَستَغِیثَانِ اللَّهَ وَیْلَک ءَامِنْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَیَقُولُ مَا هَذَا إِلا أَسطِیرُ الأَوَّلِینَ »(احقاف ۱۷) این آیه در مورد فرزند بی ایمان و حق نشناسی است که مورد عاق والدین واقع شده است و به پدر و مادر اف گفته و می گوید: «آیا به من وعده می دهید که من در روز قیامت مبعوث می شوم در حالی که قبل از من هم اقوامی بودند و مردند و هرگز مبعوث نشدند.» این پدر و مادر مومن در مقابل این فرزند تسلیم نمی شوند آنها فریاد می زنند و خدا را به یاری می طلبند که وای بر تو ای فرزند ایمان بیاور که وعده خدا حق است اما او همچنان لجاجت می کند و در مقابل پدر و مادر می گوید اینها چیزی جز افسانه های پیشین نیست. از این آیه معلوم می شود این فرزند کاملا به پدر و مادر بی احترامی کرده و به حرف پدر و مادر گوش نداده بلکه حتی آنها را مسخره هم کرده است سرانجام کار چنین افرادی را در آیه بعد روشن می کند و می فرماید: أُوْلَئِکَ الَّذِینَ حَقَّ عَلَیْهِمُ الْقَوْلُ فِی أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِم مِّنَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ إِنَّهُمْ کَانُوا خَاسِرِینَ (احقاف ۱۸). آنها کسانی هستند که عذاب الهی درباره آنها حتمی است و همراه با اقوام کافر از جن و انس که قبلا از آنها بوده گرفتار مجازات دردناک می شوند و اهل دوزخ اند. (تفسیر نمونه).

captcha